Nastybishop
Η γέννηση του κοινωνικού κράτους: ιδεολογία ή αναγκαιότητα;
956 αναγνώστες
Πέμπτη, 4 Δεκεμβρίου 2008
15:34

"The duties of the state are......that of erecting and maintaining those public institutions and those public works which, though they may be in the highest degree advantageous to a great society, are of such a nature, that the profit could never repay the expense to any individual or small number of individuals"

Adam Smith (1776), "An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations"

Με αυτά τα λόγια ο πατέρας της "αόρατης χείρας" Adam Smith προοιώνισε την δημιουργία του κοινωνικού κράτους, το όποιο αποκρυσταλλώθηκε στην σημερινή του μορφή πολύ αργότερα, μάλλον μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο.  Ήταν στις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα όπου κοινωνικές πολιτικές όπως η παροχή επιδομάτων σε ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού, η παροχή δημόσιας εκπαίδευσης και υγείας, η κοινωνική ασφάλιση απέκτησαν συγκεκριμένη δομή, οργάνωση, περιεχόμενο και συνέχεια.

Ένα ερώτημα που πλανάται αφορά τις γενεσιουργές δυνάμεις του κοινωνικού κράτους. Γιατί δηλαδή δημιουργήθηκε το κοινωνικό κράτος;

Η πιο απλή ερμηνεία προσφεύγει στην ιδεολογία. Η επιθυμία για περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη ήταν ο καταλύτης. Ειδικά μετά το τέλος των δύο μεγάλων ανθρωποφάγων πολέμων, σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, σε όλα τα έθνη υπήρχε διάχυτη η θέληση για έναν καλύτερο και πιο ανθρώπινο κόσμο.

Η μαρξιστική ανάλυση, per contra, δίνει μια διαφορετική ερμηνεία. Το κοινωνικό κράτος δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει την αναγκαιότητα του βιομηχανικού καπιταλισμού για μια πιο υγιής, μορφωμένη και ευημερεύουσα εργατική τάξη. Οι σύγχρονες βιομηχανικές διαδικασίες δεν χρειάζονται πια αποκαμωμένους εργάτες να πεθαίνουν στα 30 τους, αλλά πιο εύρωστους έτσι ώστε να είναι πιο αποτελεσματικές. Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι παροχές, σύνταξη, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι τα λύτρα που πρέπει να πληρώσει η καπιταλιστική τάξη έτσι ώστε να αποφύγει την επανάσταση μιας πιο συνειδητοποιημένης εργατικής τάξης.

Μπορεί κανείς να απορρίψει ή να δεχτεί τους παραπάνω συλλογισμούς; Σίγουρα δεν είναι εύκολο. Και όχι μόνο δεν είναι εύκολο, αλλά θαρρώ ότι δεν έχει και ιδιαίτερη σημασία. Ο Φρ. Νίτσε στην Γεννεολογία της Ηθικής έγραψε ότι οι θεσμοί και οι ιδέες που υπάρχουν στην κάθε εποχή, ίσως να επιβιώνουν για εντελώς διαφορετικούς λόγους από αυτούς που αρχικά δημιουργήθηκαν. Κάθε φορά οι εκάστοτε δομές εξουσίας φροντίζουν να τους "συλλαμβάνουν" και να τους χρησιμοποιούν κατά το δοκούν.

Αν είναι έτσι λοιπόν, η γεννεσιουργός αιτία του κοινωνικού κράτους αφορά μόνο τον ιστορικό. Οι υπόλοιποι απλά πρέπει να αναρωτηθούμε ποιός είναι ο λόγος ύπαρξης του κοινωνικού κράτους σήμερα. Τι εξυπηρετεί; Παράγει μια πιο δίκαιη κοινωνία; Συνδράμει στην οικονομική ανάπτυξη ή είναι τροχοπέδη της;  Η για να το πούμε απλά: γιατί κοινωνικό κρατός;

 

Post-WW2 Developement of British welfare state

Σχόλια

04/12 15:40  Nastybishop
Ίσως η συζήτηση για το κοινωνικό κράτος να είναι πιο καίρια από ποτέ.
04/12 15:47  Nastybishop
Η αλήθεια είναι ότι το κοινωνικό κράτος έχει κατηγορηθεί ως πατερναλιστικός θεσμός. Εν μέρει έχει μια βάση αυτή η κατηγορία. Βέβαια η έννοια του πατερναλισμού είναι πολύ ευρεία και περιλαμβάνει σκληρές μορφές ελέγχου και χειραγώγησης, αλλά και πιο ήπιες όπως για παράδειγμα η υποχρεωτική εκπαίδευση. Ποιός μπορεί να ισχυρισθεί ότι ο θεσμός της υποχρεωτικής εκπαίδευσης είναι μια μορφή κακού πατερναλισμού;
04/12 15:49  Nastybishop
Ξέρει κανείς πως ανεβάζουμε βιντεάκια;
04/12 15:53  kikou04
04/12 15:56  Bluesman
ωραιο ναστυ, αλλα τεραστια συζητηση... αν εχει η ευη ετοιμες οδηγιες να σου στειλει αλλιως να σε βοηθησω...
04/12 16:09  Nastybishop
Εκπληκτική η Evie! Πολλά ευχαριστώ!
04/12 16:10  Nastybishop
Θα ήθελα να επισημάνω την προσοχή σας στην φράση του Adam Smith. Έχει σημασία ότι προέρχεται από αυτόν...
04/12 19:30  haros
φιλε,σορυ που δεν συμμετεχω στο θεμα,παροτι με ενδιαφερει,αλλα τις τελευταιες μερες ειμαι πολυ σπασμενος για να τοποθετηθω σοβαρα,τα λεμε..
04/12 19:34  Nastybishop
No problem...άλλωστε πιστεύω ότι θα κάνουμε άπειρες συζητήσεις γύρω από αυτά τα θέματα τον επόμενο καιρό...
04/12 19:55  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Θα γράψω κάτι σύντομο το οποίο αποτελεί εύρημα μιας πολύ σημαντικής μελέτης, εις την οποία - μεταξύ άλλων -θεμελίωσα το "πλαίσιο ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ" :
Η Κοινωνική (όχι και η Περιβαλλοντική Υπευθυνότητα) των Επιχειρήσεων είναι πολύ λιγότερο ανεπτυγμένη εις τις Σκανδιναβικές χώρες, καθώς και η αίσθηση της κοινής γνώμης για την αναγκαιότητά της ! Το αντίθετο συμβαίνει στις χώρες της Νοτίου Ευρώπης...
Συνοπτικώς : όπου το "Κοινωνικό Κράτος" δεν λειτουργεί οι Πολίτες ανμένουν ΚΑΙ οι Επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται, ώστε να καλυφθεί το κενό.
Έχω επεξεργασθεί δευτερογενώς τα στοιχεία της έρευνας και έχω εξάγει δικά μου συμπεράσματα και δημιουργήσει δικούς μου Πίνακες.
Όταν εύρω χρόνο θα τα αναρτήσω ή θα σου τα διαβιβάσω προς ανάρτηση. Είναι ΑΔΗΜΟΣΙΕΥΤΑ...
04/12 20:04  Nastybishop
Εξαιρετικά ενδιαφέρον Τριαντάφυλλε! Πραγματικά εξαιρετικά ενδιαφέρον!

Πολλοί συγγραφείς έχουν αναπτύξει κάποια ανάλογη συλλογιστική και για τον θεσμό της οικογένειας.

Δηλαδή ότι η οικογένεια είναι πολύ πιο ισχυρός θεσμός στις χώρες της ΝΑ Μεσογείου ακριβώς επειδή αναπτύχθηκε ως αντίβαρο απέναντι στην ανεπάρκεια του μεσογειακού κοινωνικού κράτους.

Για παράδειγμα στην Β. Ευρώπη δεν συνηθίζεται η οικογένεια να χρηματοδοτεί τόσο έντονα την εκπαίδευση των νέων όσο στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Λογικό αφού εκεί οι ανεπτυγμένοι θεσμοί επιτρέπουν στο νέο να στηριχτεί στις δυνάμεις τους με την επικουρική βοήθεια του κράτους. Στην Ελλάδα είναι πολύ δύσκολο κάτι τέτοιο. Ακριβώς ίδιο επιχείρημα για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών προς την τρίτη ηλικία.

Βλέπουμε δηλαδή η οικογένεια να αντικαθιστά το κράτος. Ένα πραγματικά εντυπωσιακό κοινωνικό αντανακλαστικό.
04/12 20:18  Nastybishop
Επίσης εδώ μπορεί να διακρίνει κανείς τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται οι κοινωνικοί θεσμοί. Πολλές φορές λέμε οι νέοι στην Ελλάδα αργούν να φύγουν από το πατρικό τους νοικοκυριό. Σωστά. Αλλά είναι τυχαίο αυτό; Είναι τυχαίο, ότι ένα τέτοιο φαινόμενο παρατηρείται σε χώρες με ισχνό κοινωνικό κράτος;
04/12 22:11  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Άσχετο...
"Στο σκάκι αν δεν σκεφτείς καλά την επόμενη σου κίνηση το πολύ πολύ να χάσεις την παρτίδα, στην αληθινή ζωή όμως δεν χωράνε τέτοιες παραλείψεις γιατί οι άνθρωποι δεν είναι πιόνια σου, έχουν συναισθήματα και πληγώνονται ..."
Σχόλιο νεαρής Σπουδάστριας του Ε.Μ.Π. (δεν έχει καν παρακολουθήσει τα μαθήματα του γράφοντος ...) σε ανεξάρτητο φοιτητικό τόπο του "Ιδρύματος".
04/12 22:17  quant
Στο σκάκι η επόμενη κίνηση εξαρτάται πάντα και από τον αντίπαλο. Στην πράξη παίζουμε ταυτοχρόνως και το δικό του παιχνίδι και επομένως ούτε και κει μας αφορούν και τόσο τα πιόνια. Υπό αυτό το πρίσμα και με την προσθήκη και μερικών ζαριών και στην πραγματική ζωή, παίζει ρόλο πάντα και ο 'αντίπαλος'. Και να πείτε της Σπουδάστριας να παρακολουθεί τα μαθήματα, βγαίνουν μετά και γκρινιάζουν στις εξεταστικές :)
05/12 00:00  evie
Αυτός ο ιστότοπος για σκάκι βολεύει;
http://www.chesscube.com/login
Πιστεύω ότι είναι εύκολα προσπελάσιμος δείτε μόνο αν έχει chat ανά παρτίδα για τους παρατηρητές.
Η είσοδος γίνεται με κλικ πάνω στο εικονίδιο της σκακιέρας στην πάνω δεξιά γωνία του blog μου.
Αν μας δηλώνεται την παρτίδα θα είναι εύκολο να την βλέπουν όσοι έχουν φτιάξει κωδικό.
05/12 02:25  Nastybishop
Τριαντάφυλλε, έχω την αίσθηση ότι το copyright αυτής της φράσης ανήκει στον Γ. Κασπάροφ. Αλλά δεν είμαι και 100% σίγουρος...όχι ότι έχει δηλαδή σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι πολλές φορές όλοι γινόμαστε πιόνια σε παρτίδες που δεν κατανοούμε καλά καλά. Και δυστυχώς πιόνια που τους αποδίδονται άχαροι ρόλοι όπως της θυσίας για να παγιδευτεί ο αντίπαλος λόγου χάρη...

quant, μιλάς για τον αντίπαλο αλλά όμως τα δικά μας πιόνια θυσιάζουμε. Τα δικά μας πιόνια χρησιμοποιούμε εργαλειακά.

evie, κάνω login, το τσεκάρω και θα σου πω την γνώμη μου. Τhx.
05/12 03:11  Nastybishop
Οκ evie έκανα login και έπαιξα και μια παρτίδα. Εκ πρώτης όψεως φαίνεται κομψή και εύχρηστη πλατφόρμα...Επίσης ίσως μπορούμε να δημιουργήσουμε κάποιο capital room όπου θα είναι σημείο συνάντησης για τα μέλη...
05/12 03:24  haros
βρε βρυκολακα,αντε πεσε για υπνο,το βραδυ μονο εγω κυκλοφορω...
05/12 03:30  Nastybishop
Όντως τέτοια ώρα μόνο σκοτεινοί τύποι κυκλοφορούν...χαχα. Άντε πάω να την πέσω, γιατί αύριο δεν θα ξυπνάω ούτε με κανόνια...
05/12 09:19  evie
Καλημέρα στην παρέα.
Κι εγώ τη βρήκα εύχρηστη δίνει τη δυνατότητα να δημιουργηθεί εκεί ένα group από φίλους που να παρακολουθούν τις παρτίδες μεταξύ τους, και μελλοντικά θα μπορεί να υπάρχει replay των προηγούμενων παρτίδων.
Μέχρι να δημιουργηθεί από το capital το σημείο συνάντησης μπορούμε να ανακοινώνουμε τις παρτίδες από το blog.

Το φτιαχτεί από την αρχή ολόκληρη η πλατφόρμα για να φιλοξενεί παρτίδες είναι εξαιρετικά δύσκολο και χρονοβόρο. (απαιτεί επιτελείο προγραμματιστών)
Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
7 ψήφοι

 Εκτύπωση
 Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog



Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις